Πρόταση για αξιοποίηση της Πληροφορικής για την ανάταξη των Δήμων - Δημιουργική υπέρβαση της Καλλικρατικής και Μνημονιακής λαίλαπας

Εν όψει των περιφερειακών και δημοτικών εκλογών είναι ανάγκη να ανοίξει μια ουσιαστική συζήτηση στις τοπικές κοινωνίες σχετικά με τις αναπτυξιακές προοπτικές των Ελληνικών Περιφερειών, των Πόλεων και της Υπαίθρου. Με το παρόν κείμενο ευελπιστώ να συμβάλλω σε αυτή την προσπάθεια εστιάζοντας σε ζητήματα που άπτονται της ουσιαστικής αξιοποίηση της Πληροφορικής όντας ο ίδιος Πληροφορικός. Tο παρόν κειμενό βασίζεται σε παλαιότερο της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας και ενσωματώνει τις αναγκαίες βελτιώσεις ενόψει της παρούσας πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής συγκυρίας.

"Καλλικράτης"-Μνημόνια: Οι Δήμοι σε κατάρρευση!

Με το σχέδιο "Καλλικράτης", η ελληνική Πολιτεία επιχείρησε - σύμφωνα με την τότε κυβερνητική επιχειρηματολογία - να δώσει νέα προοπτική στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, δημιουργώντας διευρυμένες διοικητικές μονάδες που σε πολλές περιπτώσεις συμπεριλαμβάνουν μέσα στα όριά τους διαφορετικές περιοχές, με διαφορετικού επιπέδου οικονομικές δυνατότητες και διαφορετικές υποδομές. Έτσι, οι Δήμοι που προέκυψαν από τις πρόσφατες αυτές υποχρεωτικές συνενώσεις εμφάνισαν σοβαρότατες αρρυθμίες και προβλήματα χαρακτηριστικά των περιπτώσεων όπου προκύπτουν οργανισμοί από "συγκολλήσεις" μάλλον παρά σαν αποτέλεσμα μακροχρόνιας σύζευξης και συνεργασίας γειτονικών περιοχών, με κάποιο ιστορικό συνεργασίας των υπό συνένωση τοπικών φορέων και των τοπικών κοινωνιών.

Χαρακτηριστικό είναι, ίσως, το παράδειγμα πολλών νησιών και των περισσότερων παράκτιων Δήμων της Ηπειρωτικής Ελλάδας και της Κρήτης, όπου τοπικές κοινωνίες στηριγμένες στο τουριστικό προϊόν, και με ανάλογες προσαρμογές στις διοικητικές τους δομές (π.χ. υπηρεσίες προώθησης του τουριστικού προϊόντος), βρίσκονται πλέον στο ίδιο διοικητικό πλαίσιο, με κοινότητες στηριγμένες στην αγροτική παραγωγή ή σε κάποιες τοπικές βιοτεχνίες κλπ. Στο ίδιο παράδειγμα, οικονομίες στηριγμένες στο φυσικό περιβάλλον, βρίσκονται σε συμπαράταξη με οικονομίες στηριγμένες στην εκμετάλλευση του περιβάλλοντος (π.χ. λατομεία). Περαιτέρω, τοπικές οικονομίες στηριγμένες στην παραγωγή γνώσης συμπεριλαμβάνονται σε μια ενιαία διοικητική οντότητα με οικονομίες βασισμένες  στη μεταποίηση. Πολλά ανάλογα παραδείγματα είναι δυνατό να αναφερθούν, αλλά το τελικό συμπέρασμα είναι ένα: ασύμβατες μεταξύ τους τοπικές κοινότητες, που κάθε μια έχει αναπτύξει τα ιδιοσυγκρασιακά της χαρακτηριστικά, είναι πλέον υποχρεωμένες να δράσουν σε ένα κοινό για όλες πλαίσιο, μέσα από τους νέους δήμους.

Έτσι, δημοτικές υπηρεσίες, που είχαν διαμορφωθεί ώστε να αποκρίνονται σε συγκεκριμένες (χωρικά, πληθυσμιακά, αναπτυξιακά) απαιτήσεις κλήθηκαν πιεστικά και χωρίς περίοδο προσαρμογής να ανταποκριθούν σε ένα διευρυμένο - και κυρίως διαφορετικό - περιβάλλον, σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα αναλαμβάνοντας δραστηριότητες που μέχρι τώρα αντιστοιχούσαν μόνον σε δευτεροβάθμια όργανα (π.χ. Νομαρχίες). Συνακόλουθα παρατηρούμε την ανάδυση ενός ελλείμματος γνώσης, όχι μόνο σε σχέση με τις ιδιαιτερότητες των τοπικών κοινωνιών, αλλά και με νέες αντιλήψεις που θα έπρεπε να καλλιεργηθούν ώστε οι νέοι Δήμοι να μπορέσουν να λειτουργήσουν ως μοχλοί ανάπτυξης, δημιουργοί συγκριτικών πλεονεκτημάτων για τοπικές επενδύσεις αλλά και κύτταρα δημοκρατίας.
Η διοικητική αναδιάρθρωση της χώρας μας μέσω του Προγράμματος Καλλικράτης σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε βιαστικά, χωρίς  διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες. Σε πολλές περιπτώσεις δε, στο βωμό της εξυπηρέτησης  βραχυπρόθεσμων προσωπικών ή μικροπολιτικών σκοπιμοτήτων, καταστρατηγήθηκαν βάναυσα τα ίδια τα κριτήρια του χωροταξικού σχεδιασμού που έθετε η Εισηγητική του Έκθεση, φανερώνοντας μια απίστευτη προχειρότητα και μια καταφανώς αντιαναπτυξιακή προσέγγιση. Σήμερα, πλέον, πολλοί αντιλαμβάνονται ότι αυτά που συνέβησαν μπορεί να μην ήταν απλώς αποτέλεσμα προχειρότητας...

Στο παραπάνω πλαίσιο, οι νέοι Καλλικρατικοί Δήμοι καλούνται σήμερα να αντιμετωπίσουν, καταρχάς, ζητήματα που δεν κατάφερε να επιλύσει η προηγούμενη διοικητική αναδιάρθρωση, η οποία υλοποιήθηκε μέσω του Προγράμματος Καποδίστριας, όπως και άλλες διοικητικές μεταρρυθμίσεις που έγιναν τη δεκαετία του '80 και παλαιότερα. Στα ζητήματα αυτά συμπεριλαμβάνονται:

• Η άμεση άρση των τεχνητών διοικητικών διαχωρισμών, η δημιουργία βιώσιμων τοπικών οικονομιών και η βέλτιστη αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων.
• Η επίτευξη ενότητας των τοπικών και περιφερειακών αναπτυξιακών στόχων, στο πλαίσιο της αναπτυξιακής ταυτότητας και των αναπτυξιακών χαρακτηριστικών κάθε περιοχής.
• Οι ενδεχόμενες περαιτέρω συνενώσεις δήμων ή τοπικών διαμερισμάτων που συναποτελούν ενιαίες λειτουργικές, κοινωνικές, οικονομικές ή αναπτυξιακές ενότητες.
• Η ενιαία αξιοποίηση των αναπτυξιακών εργαλείων κάθε περιοχής και η αποφυγή του κατακερματισμού τους σε αλληλοαναιρούμενες ή ασκόπως επαναλαμβανόμενες κοστοβόρες δράσεις, μέσω του ενιαίου σχεδιασμού και της υλοποίησης τοπικών και περιφερειακών αναπτυξιακών παρεμβάσεων.

Η αποτελεσματική αξιοποίηση του στελεχιακού δυναμικού της τοπικής αυτοδιοίκησης και η κατανομή τους σε όλους τους δήμους, με ιδιαίτερη ενίσχυση των νέων Καλλικρατικών Δήμων που δεν αποτελούσαν έδρες νομών και δεν διαθέτουν -κατά κανόνα- το αναγκαίο προσωπικό.
Η ενιαία διαχείριση των οικονομικών πόρων που εισφέρουν οι πολίτες μέσω του εισοδήματός τους.
Πέραν αυτών, οι Δήμοι καλούνται να αντιμετωπίσουν φλέγοντα ζητήματα επιβίωσης πολλών δημοτών ως αποτέλεσμα της καταστροφικής μνημονιακής πολιτικής των τελευταίων τεσσάρων ετών. Με μια κεντρική διοίκηση που λειτουργεί κανιβαλλικά, ο Δήμος είναι ίσως ο μόνος δημοκρατικός θεσμός που μπορεί να ορθώσει το ανάστημά του, να προασπίσει το δικαίωμα στη Ζωή και την Αξιοπρέπεια των Δημοτών και να “στέσει μπέτι” απέναντι στους μνημονιακούς ολετήρες, ημεδαπούς και αλλοδαπούς. Αρκεί οι δημότες να συγκροτήσουν ψηφοδέλτια με ανάλογες στοχεύσεις και να τα ενισχύσουν με την ψήφο τους.

Οι Δήμοι σαν φορείς για το ξεπέρασμα της ελληνικής κρίσης

Εδώ και είκοσι χρόνια - και με ιδιαίτερη ένταση τα τελευταία δέκα χρόνια - το φαινόμενο της παγκοσμιοποίησης διευρύνεται, δημιουργώντας ένα ευρύ σύστημα που μέσω των άμεσων ξένων επενδύσεων (Foreign Direct Investments - FDI), ενσωματώνει διάφορες και - εκ πρώτης όψεως ετερόκλητες - περιοχές του πλανήτη. Χαρακτηριστικό του συστήματος αυτού είναι η διαφοροποίηση στις λειτουργίες των περιοχών (ή και πόλεων) αυτών, που αναλαμβάνουν διαφορετικούς ρόλους  στο παγκόσμιο πλαίσιο. Έτσι, σε γενικές γραμμές διακρίνουμε (i) περιοχές παροχής εξειδικευμένων υπηρεσιών π.χ. νομικές υπηρεσίες: Νέα Υόρκη, Λονδίνο, Παρίσι, διαχείρισης τραπεζικών κεφαλαίων: Λονδίνο, Ζυρίχη, Φρανκφούρτη, απομακρυσμένες νησιωτικές περιοχές (off-shore banking centers), (ii) περιοχές - κόμβους μετακομιδής εμπορευμάτων, π.χ. Χονγκ Κονγκ, Πειραιάς, Λισαβόνα (iii) τουριστικές περιοχές με διεθνή προβολή (η γενικότερη περίπτωση της Μεσογείου) και (iv) περιοχές ανάπτυξης της γνώσης και καινοτομιών π.χ. Silicon Valley, διεθνή ερευνητικά κέντρα, πανεπιστήμια διεθνούς κύρους κλπ.

Η εμπειρία ωστόσο έχει δείξει ότι όλες αυτές οι περιοχές, είτε στην Ευρώπη είτε στην Ασία ή στη Βόρεια ή Νότια Αμερική (π.χ. Βραζιλία), έχουν στηρίξει την διεθνή αναβάθμισή τους σε εντατικές και καλά οργανωμένες προσπάθειες της τοπικής αυτοδιοίκησης, συγκεκριμένα πλάνα και ορθολογική διαχείριση των διαθέσιμων πόρων, τόσο οικονομικών όσο και ανθρώπινων. Το βασικότερο σημείο είναι ότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις οι τοπικές αρχές πέτυχαν την ευρύτερη δυνατή εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών σε μια συνολική προσπάθεια να "βγουν προς τα έξω", σε πολλές περιπτώσεις ξεπερνώντας ή παρακάμπτοντας γραφειοκρατικές αγκυλώσεις και κωλύματα από την πλευρά των κρατικών γραφειοκρατιών.

Σε όλες ανεξαίρετα τις περιπτώσεις που έχουν καταγραφεί στην πρόσφατη διεθνή εμπειρία, οι φορείς τοπικής αυτοδιοίκησης αποτέλεσαν τον κρίσιμο και αποφασιστικό παράγοντα επιτυχίας ή αποτυχίας, λειτουργώντας σαν κέντρα μακροπρόθεσμου συνολικού σχεδιασμού για τις περιοχές ευθύνης τους. Δεν είναι επίσης λίγες οι περιπτώσεις που η ολιγωρία ή η διαφορετική στοχοθεσία των αυτοδιοικητικών φορέων, οδήγησαν ιστορικές περιοχής σε μιαν ιδιότυπη περιθωριοποίηση από το παγκόσμιο γίγνεσθαι (π.χ. Εδιμβούργο, μεσοδυτικές πολιτείες των ΗΠΑ κλπ.) με άγνωστες ακόμα συνέπειες για το μέλλον τους.

Στην περίπτωση της Ελλάδας, και στις συνθήκες της σημερινής κρίσης, αντιμετωπίζουμε μια παταγώδη αποτυχία όλων των μοντέλων ανάπτυξης και διοίκησης που έχουν μέχρι σήμερα εφαρμοστεί. Ο ανεπαρκής - και πολλές φορές ασυνάρτητος - κεντρικός αναπτυξιακός σχεδιασμός, άφησε στην τύχη της την ελληνική περιφέρεια, η οποία χωρίς σχέδιο και χωρίς πόρους, δεν κατάφερε να αξιοποιήσει αποτελεσματικά τα ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα και τις ιδιομορφίες κάθε περιοχής - πλην ελαχίστων ίσως εξαιρέσεων που κυρίως στηρίχθηκαν στο τρίπτυχο ήλιος/καλοκαίρι/θάλασσα. Ακόμα όμως και σ' αυτό το μοντέλο, βιώσιμες εναλλακτικές επιλογές όπως οι διάφορες εκδοχές του εναλλακτικού τουρισμού (φυσιολατρικός τουρισμός, περιπατητικός τουρισμός, θρησκευτικός τουρισμός, αγροτουρισμός κλπ.) δεν προωθήθηκαν επαρκώς, ή δεν προβλήθηκαν όσο έπρεπε. Στο πλαίσιο πια της σημερινής κρίσης, τα περιθώρια είναι ανύπαρκτα: δεν υπάρχει χρόνος για πειράματα.

Ωστόσο, το ότι η Ελλάδα είναι βυθισμένη σε τέλμα, δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι το σύνολο της ελληνικής επικράτειας δεν έχει δυνατότητες - το αντίθετο συμβαίνει. Αλλά, προκειμένου οι δυνατότητες αυτές να ενεργοποιηθούν, να αναδυθούν, να αξιοποιηθούν και να προβληθούν, είναι απαραίτητο η τοπική αυτοδιοίκηση να ξεφύγει από τη διαχείριση της καθημερινότητας και να δει τη "μεγάλη εικόνα". Οι Ελληνικοί Δήμοι πρέπει, επιτέλους, να αναλάβουν το ρόλο τους ως στρατηγικά κέντρα για την ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών. Και, όπως σε κάθε ανεξαίρετα περίπτωση έχει διαπιστωθεί από την παγκόσμια εμπειρία, να στηριχθούν στην αξιοποίηση της Πληροφορικής ώστε να πετύχουν τη βιώσιμη ανάπτυξη, υποστηρίζοντας τους εξής συγκεκριμένους θεματικούς άξονες:

• Υγεία και κοινωνικές υπηρεσίες
• Μετακινήσεις και επικοινωνίες
• Τοπική διακυβέρνηση και επικοινωνία/συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση
• Εκπαίδευση όλων των βαθμίδων, τυπική και άτυπη
• Τοπική και περιφερειακή οικονομία
• Διασκέδαση και ελεύθερος χρόνος

Το πλέγμα αυτών των θεματικών, καλύπτει κάθε έκφανση της ζωής τόσο στον αστικό όσο και στον αγροτικό χώρο και μόνο μια συνδυασμένη παρέμβαση που έχει γνώση των τοπικών ιδιαιτεροτήτων μπορεί να εγγυηθεί την επιτυχία των τοπικών κοινοτήτων - και κατά συνέπεια της χώρας - στην προσπάθεια για το ξεπέρασμα της κρίσης. Ήδη, από τη δεκαετία του 1980, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, χρηματοδοτεί την εκπόνηση αλλά και την εφαρμογή μελετών για μια περιφερειακή ανάπτυξη βασισμένη στις νέες τεχνολογίες, αλλά η ελληνική πλευρά έχει απουσιάσει από κάθε τέτοια δραστηριότητα. Κι αυτό γιατί, ίσως, οι Δήμοι δεν ήταν ενήμεροι για τις δυνατότητες που είχαν. Σήμερα, όμως, δεν υπάρχει περιθώριο ολιγωρίας, κυρίως στα πλαίσια των νέων ισχυρών Δήμων, και της οικονομικής φάσης που βιώνουμε.

Βασικές προϋποθέσεις για μια ορθολογική λειτουργία των διευρυμένων Δήμων προς όφελος των Πολιτών

Προκειμένου να μπορέσουν οι νέοι Δήμοι να παίξουν το ρόλο που εκ των πραγμάτων τους αναλογεί, πρέπει να είναι φανερό ότι "πιλοτικά προγράμματα" και "πειραματικές δοκιμές" δεν είναι πλέον αρκετές. Βασικές γενικές προϋποθέσεις είναι:

• Επανασχεδιασμός των δημοτικών υπηρεσιών και των μεταξύ τους αλληλεξαρτήσεων με μεγάλο βάθος χρόνου. Δεν είναι λογικό πλέον, ένας Δήμος 30,000-40,000 κατοίκων να σχεδιάζει πληροφοριακά συστήματα για 15,000-20,000 χρήστες. Αντίθετα, οι σημερινές τεχνολογικές δυνατότητες επιτρέπουν χωρίς αύξηση του κόστους - ή με ασήμαντη αναλογικά επιβάρυνση - το σχεδιασμό και την εγκατάσταση ισχυρότερων συστημάτων που μπορούν να καλύψουν τις δυνητικές ανάγκες μιας περιοχής για τα επόμενα 20-30 χρόνια.
• Εκπόνηση μελετών με αντίστοιχο χρονικό σχεδιασμό και κάτω από τις σχετικές προδιαγραφές που θα δίνουν οι υπηρεσίες πληροφορικής αλλά και η πολιτική ηγεσία του κάθε Δήμου. Ο Δήμος είναι ο κατ' εξοχήν αρμόδιος για τον εντοπισμό των αναγκών της περιοχής του και για την αξιολόγηση των βέλτιστων λύσεων. Σε καμιά περίπτωση δεν είναι δυνατόν ο ρόλος αυτός να ανατίθεται σε ποικιλώνυμες (επώνυμες ή όχι) "εταιρείες πληροφορικής" που αναλαμβάνουν στην πράξη να εκφράσουν τις ανάγκες των πολιτών και των Δήμων, χωρίς καμία έρευνα και κατάρτιση.
• Διασύνδεση των διαφορετικών δημοτικών υπηρεσιών κάτω από ενιαία πληροφοριακά συστήματα. Με τη χρήση των ανοικτών προτύπων επικοινωνίας μεταξύ πληροφοριακών συστημάτων, υπάρχει πλέον η δυνατότητα διαφορετικά συστήματα να επικοινωνούν μεταξύ τους ανταλλάσσοντας δεδομένα, ώστε κάθε δημοτική αρχή να έχει συνεχώς την επισκόπηση της συνολικής εικόνας, όχι μόνο των δημοτικών υπηρεσιών αλλά και όποιου άλλου πληροφοριακού συστήματος συνδέεται με το κεντρικό τοπικό σύστημα με ελάχιστη ή μηδενική οικονομική επιβάρυνση.
• Ανάπτυξη όλων των συστημάτων στα πρότυπα ελεύθερου λογισμικού/λογισμικού ανοικτού κώδικα. Το κόστος ανάπτυξης, εγκατάστασης, αναβάθμισης των συστημάτων αυτών,  μπορεί και πρέπει να ελαχιστοποιηθεί. Παράλληλα, κενά ασφαλείας, δυσλειτουργίες και προβλήματα ασυμβατότητας πρέπει να περιοριστούν δραστικά. Η διεθνής εμπειρία αποδεικνύει ότι μόνο το ελεύθερο λογισμικό / λογισμικό ανοικτού κώδικα, μπορεί να προσφέρει ικανοποιητικές και μακροχρόνιες εγγυήσεις για όλες τις προηγούμενες απαιτήσεις. Τελικά, πετυχημένα συστήματα που θα αναπτυχθούν σε κάποιους Δήμους, θα μπορούν χωρίς καμία χρέωση να διατεθούν και σε όλους τους άλλους.
• Οργανωμένη και ουσιαστική εκπαίδευση και περιοδική επανεκπαίδευση του προσωπικού των νέων Δήμων. Προκειμένου να υπάρξει πλήρης και συνεχής αξιοποίηση των συστημάτων αυτών, είναι φανερό ότι και το προσωπικό των δημοτικών υπηρεσιών - από τους υπαλλήλους των οικονομικών υπηρεσιών μέχρι και τους κοινωνικούς λειτουργούς αλλά και τους δημοτικούς άρχοντες - πρέπει να μπορεί συνεχώς να ενσωματώνει τα δημοτικά πληροφοριακά συστήματα στην καθημερινή δράση του.
• Διαφάνεια. Δεν πρέπει στα έργα πληροφορικής να επαναληφθούν τα προκλητικά φαινόμενα κακοδιαχείρισης ή και ύποπτων συναλλαγών που έχουν παρατηρηθεί κατά κόρον σε διάφορα δημόσια έργα. Όχι μόνον τα έργα της πληροφορικής πρέπει να διακρίνονται από οικονομική και πολιτική διαφάνεια, αλλά και η ίδια η λειτουργία τους, μπορεί και πρέπει να εγγυηθεί τη διαφάνεια σε οποιαδήποτε άλλη δραστηριότητα των Δήμων.
• Εκπαίδευση των δημοτών. Ο φόρτος εργασίας των δημοτικών υπηρεσιών μπορεί να περιοριστεί δραστικά με την αξιοποίηση της ηλεκτρονικής διακυβέρνησης, ελαχιστοποιώντας τη γραφειοκρατία και απελευθερώνοντας το ανθρώπινο δυναμικό των Δήμων, ώστε να επικεντρωθεί στον επιτελικό χαρακτήρα της εργασίας του. Προκειμένου αυτό να επιτευχθεί, είναι απαραίτητο απλές καθημερινές πράξεις (π.χ. έκδοση πιστοποιητικών, βεβαιώσεων, πληρωμή οφειλών κλπ.), σε συνδυασμό με τη διάδοση των "ψηφιακών υπογραφών" για κάθε δημότη, να μπορούν να γίνουν εξ αποστάσεως. Παράλληλα, η εκπαίδευση των δημοτών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ανάπτυξη αντίστοιχων δράσεων εκ μέρους των δημοτών, τοπικών εταιρειών και φορέων σε ένα γενικό σύστημα ανάπτυξης τόσο του τόπου ως σύνολο, όσο και κάθε πολίτη.

Πάνω σ' αυτές τις βασικές αρχές,  καθένας από τους νέους Δήμους μπορεί να εξειδικεύσει ανάλογα με τις ανάγκες των δημοτών του. Η Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (κεντρικά, με τα τοπικά της παραρτήματα αλλά και μέσω της πάντα εθελοντικής προσφορά των μεμονωμένων μελώ της) είναι πάντα έτοιμη να συνεισφέρει με την τεχνογνωσία της στην προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης για την Ελλάδα, να σταθεί στο πλευρό των νέων δημοτικών αρχών και του κάθε πολίτη, με βάση το πλαίσιο που προδιαγράφηκε.

Σε αυτό το πλαίσιο, θέτω εαυτόν στη διάθεση της πρωτοβουλίας πολιτών στην οποία έχω στρατευθεί στα Χανιά με επικεφαλής τον Γιάννη Σαρρή. Τόσο στη φάση της εκπόνησης του δημοτικού προγράμματος όσο και μετά τις δημοτικές εκλογές όταν, όπως δείχνουν τα πράγματα, κληθεί να αναλάβει την ευθύνη διεύθυνσης (governance) του Δήμου Χανίων.

Φωτεινές Διαδρομές: Σχολεία-κυψέλες μάθησης και δημιουργίας με καταλύτη την Πληροφορική Παιδεία

Across the world there is a passionate love 
affair between children and computers... 
And more than wanting [computer technology], 

they seem to know that in a deep way 
it already belongs to them.

- Seymour Papert, The Connected Family, 1996

Έχει ήδη εκτεθεί συνοπτικά η ποιητική ουσία της Πληροφορικής [1]. Στο χώρο την πληροφορικής βιώνουμε την πραγματικότητα του Ελεύθερου Λογισμού στον αντίποδα του  κυρίαρχου υπόδειγματος του Τεχνολογείν. Μια πραγματικότητα που επαναφέρει στο προσκήνιο την Ενότητα Τέχνης και Ζωής ως Υψηλή Αισθητική. Σημείο συνάντησης του Homo Faber με το Αγαθό. Η στάση ζωής που γέννησε το Ελεύθερο Λογισμικό αναδεικνύει την ανάγκη να δούμε την πληροφορική παιδεία ως μια δημιουργική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μας σύστημα και ως αναπόσπαστο μέρος μιας δια βίου διαδικασίας συμμετοχής και συνδημιουργίας.

Η αγάπη των παιδιών για την πληροφορική, όπως περιγράφεται από τον Seymour Papert [2], είναι μια δεύτερη πραγματικότητα που βιώνει όλη η κοινωνία. Ενώ ο κύκλος των ανθρώπων που βιώνουν την πρώτη πραγματικότητα (του Ελεύθερου Λογισμικού)  διευρύνεται με τους δικούς του ρυθμούς, η δεύτερη πραγματικότητα είναι πανταχού παρούσα και πολλές φορές βιώνεται με τρόπο φοβικό από εκπαιδευτικούς και γονείς. Κι όχι άδικα, καθώς αποτελεί αντικείμενο εκμετάλλευσης των "προαγωγών της Πληροφορικής" οδηγώντας τους νέους μας σε ψυχοφθόρες και αυτοκαταστροφικές ατραπούς και την κοινωνία στον Οργουελικό κατήφορο μιας πρωτόγνωρης "αστυνόμευσης της σκέψης".

Αυτό το πάθος των παιδιών για την πληροφορική έκανε τον σκαπανέα της Πληροφορικής, Seymour Papert, να πιστεύει ότι οι εκπαιδευτκοί πρέπει να χτίσουν πάνω στον ενθουσιασμό των νέων και να τους προσφέρουν πλούσια περιβάλλοντα μάθησης. Αφιέρωσε τη ζωή του σε αυτή την ιδέα επιλέγοντας ως πρώτο πεδίο δοκιμής τα μαθηματικά. Όντας ο ίδιος μαθηματικός είχε διαπιστώσει ότι ο κυρίαρχος τρόπος διδασκαλίας τους προτάσει τη "μαθηματική παπαγαλία". Αποδομεί τα ψήγματα μαθηματικής αντίληψης που έχει το παιδί από τα μικρά του χρόνια. Για να αλλάξει αυτή την κατάσταση και να μορφοποιήσει μια ευρύτερη πρόταση για το δημόσιο σχολείο επινόησε τη γλώσσα Logo. Σε αυτή βασίστηκαν οι πρώτες προσπάθειές του. Η διδακτορική του φοιτήτρια Idit Harel μελέτησε πρώτη τη χρήση του υπολογιστή ως "εδάφους δημιουργικής άσκησης" για τους μαθητές ως "δημιουργούς λογισμικού". Η εργασία της αφορούσε την ανάπτυξη εκπαιδευτικού λογισμικού ως περιβάλλοντος μάθησης (instructional software development as learning environment) [3]. Την εργασία αυτή εξέλιξε η Yasmin Kafai εστιάζοντας στην ανάπτυξη εκπαιδευτικών ψηφιακών παιχνιδιών από μαθητές για μαθητές [4]. Μια πλειάδα άλλων βρίσκεται πίσω από ιδιαίτερα επιτυχημένες εκπαιδευτικές γλώσσες προγραμματισμού που συνεχίζουν την παράδοση της Logo (Michael Resnik: StarLogoTNG/Scratch, Alan Kay: Squeak/Etoys...). 

Eμείς οι Πληροφορικοί και ιδίως οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης, έχουμε τη δυνατότητα να δούμε τη σημερινή πραγματικότητα με το βλέμμα του Papert. Να διαγνώσουμε μια μεγάλη ευκαιρία: Τη δυνατότητα δημιουργίας  νέων φωτεινών διαδρομών, στα ίχνη των πρωτοπόρων δασκάλων μας όσo και των χιλιάδων παθιασμένων εργατών την πληροφορικής.  Αναπτύσουμε το λογισμικό μαθαίνοντας (ξαναμαθαίνοντας, ενίοτε) τη γλώσσα που επιστρατεύουμε και το πεδίο εφαρμογής στο οποίο αποσκοπούμε. Αυτού του είδους το βίωμα της στοχευμένης δημιουργικής μάθησης μπορούμε να προσφέρουμε στους μαθητές της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμας Εκπαίδευσης. Όχι μόνο μέσα από τα μαθήματα Πληροφορικής. Αλλά και μέσα από συνεργασίες με άλλες ειδικότητες καθώς και με τους δασκάλους στα δημοτικά. Ευκαιρίες υπάρχουν. Αρκεί να είμαστε διαρκώς έτοιμοι να τις εντοπίζουμε και να τις αξιοποιούμε.

Ωστόσο, οφείλουμε να επισημάνουμε μία σοβαρότατη έλλειψη: Τα υπαρκτά (σχολικά και εξωσχολικά) εγχειρίδια είναι ανεπαρκή. Απηχούν μια τελείως διαφορετική και παρωχημένη οπτική [1]. Απαιτείται, συνεπώς, να μεριμνήσουμε για την αντιμετώπιση αυτού του κενού. Με τη στήριξη μιας παλαιότερης πρωτοβουλίας για τη διαμόρφωση ενός Περιγράμματος Σπουδών Πληροφορικής και την ανάπτυξη υποστηρικτικού υλικού που καλύπτει τις ανάγκες Γενικής Πληροφορικής Παιδείας από την προσχολική ηλικία μέχρι την τριτοβάθμια εκπαίδευση. Στο εγχείρημα αυτό έχει δοθεί το όνομα Πληροφορικής Απάνθισμα προς τιμήν ενός μεγάλου δασκάλου του Γένους και φλογερού αγωνιστή της ελευθερίας, του Ρήγα Φεραίου. Σας καλούμε να συμμετέχετε σε αυτή την προσπάθεια. Το έργο αυτό δεν μπορεί να αφορά μόνο τους Πληροφορικούς της Εκπαίδευσης. Μας αφορά όλους: Να εφοδιάσουμε με τα κατάλληλα μέσα τους Πληροφορικούς της Εκπαίδευσης που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Απαιτείται, επίσης, άσκηση πολιτικής πίεσης ώστε να αρθούν και άλλα εμπόδια: Η πλήρη αξιοποίηση της Πληροφορικής στην Εκπαίδευση απαιτεί ορθολογικές αναθέσεις μαθημάτων,  νομοθετική κατοχύρωση του εργαστηριακού χαρακτήρα τους και εμπέδωση της δημιουργικής τους διάστασης.

Ακόμη όμως και σήμερα, ενόσω το Πληροφορικής Απάνθισμα και οι πιέσεις για τη βελτίωση των συνθηκών μάθησης στα σχολεία βρίσκονται σε εξέλιξη, οι Πληροφορικοί της Εκπαίδευσης χαράσσουν ήδη φωτεινές διαδρομές στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Ναι, το κάνουν! Δεν είναι δύσκολο να το διαπιστώσουμε συζητώντας μαζί τους. Παρακολουθώντας τα έργα που παράγουν με τους μαθητές τους. Τα τελευταία χρόνια, μάλιστα, τα έργα αυτό εκτίθεται δημοσίως με μεγάλη επιτυχία και διαρκώς εξαπλούμενη απήχηση. Μιλούμε, φυσικά, για το Μαθητικό Φεστιβάλ Ψηφιακής Δημιουργίας που θα πραγματοποιηθεί για τέταρτη φορά στις 3-5 Απριλίου 2014. Ξεκινώντας πριν από τρία χρόνια στο Ηράκλειο, το φεστιβάλ απλώθηκε γρήγορα στα Χανιά και άλλες πόλεις. Φέτος καλύπτει εννέα: Ηράκλειο, Αγρίνιο, Καλαμάτα, Κέρκυρα, Λάρισα, Μυτιλήνη, Ξάνθη, Πάτρα, Ρόδο και Χανιά. Ευχόμαστε στους εμπνευστές και διοργανωτές καλή επιτυχία. Τους ευχαριστούμε που δίνουν σε όλους μας την ευκαιρία να κατανοήσουμε τη σημασία της Πληροφορικής, της πραγματικής Πληροφορικής, στο δημόσιο σχολείο.

Ας ακολουθήσουμε όλοι το παράδειγμα των Πληροφορικών της Εκπαίδευσης. Ας αντιληφθούμε την επαγγελματική αποστολή μας ως Πληροφορικών. Ας ενισχύσουμε, ο καθένας όπως μπορεί, την αυθεντική Πληροφορική Παιδεία και τους εργάτες της. Το έργο των συναδέλφων μας της εκπαίδευσης ας γίνει η απαρχή μιας πορείας υπέρβασης του σημερινού α-σχολείου και διαμόρφωσης ενός ελεύθερου σχολείου, κυψέλη μάθησης και δημιουργίας. Και ας μεταφέρουμε τη θετική αυτή εμπειρία και σε άλλους χώρους που την έχουν ανάγκη. Πέρα από την Πρωτοβάθμια και τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση...

Βιβλιογραφικές αναφορές 

[1] Δ.Σ. Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας. (2014). Παιδεία και Πληροφορική: Η ποιητική ουσία της Πληροφορκής ως δημιουργική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μας σύστημα. http://www.epe.org.gr/various/InformaticsPoetryFinal.pdf

[2] Papert S. (1996). The Connected Family. Σελ. 1.

[3] Harel, I., and Papert, S. (1990). Software design as a learning environment. Interact. Learn. Environ. 1(1): 1-32.

[4] Kafai, Y. B. (1995). Minds in play: Computer game design as a context for children's learning. Routledge.

Ακαδημίες Πολιτών - Πολύμορφος Λόγος εν Δράσει

Όλοι οι πολιτικοί φιλόσοφοι και κοινωνικοί στοχαστές αναδεικνύουν διαχρονικά τη άρρηκτη σχέση Πολιτικής και Παιδείας. Σήμερα στον τόπο μας αυτή η σχέση έχει διαρραγεί με αποτέλεσμα να απουσιάζουν και τα δύο. Την ίδια στιγμή, η ανικανοποίητη υπαρξιακή ανάγκη του Έλληνα για μετοχή στην Πολιτική, με την αυθεντική έννοια του όρου, βιώνεται με μορφές τραγικές.

Η αποκατάσταση αυτής της σχέσης δεν είναι εύκολη. Απαιτεί χρόνο και συστηματική προσπάθεια. Στην παρούσα φάση η έμφαση αναγκαστικά θα πρέπει να δοθεί στην Πολιτική Προπαιδεία, αν μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον όρο, προκειμένου να ανοίξει η προοπτική επανασύνδεσης, άρα και επιστροφής στην Πολιτική-Παιδεία.

Η πρωτοβουλία που ξεκινάμε έχει ακριβώς αυτό το στόχο. Σε πρώτο στάδιο η κύρια έμφαση θα δοθεί σε εκπαιδευτικές δράσεις  που θα εστιάζει σε πρακτικά ζητήματα. Οι δράσεις μας θα είναι κατά το δυνατόν υβριδικές εμπλουτίζοντας τη δια ζώσης μάθηση με την ψηφιακή, όπου είναι εφικτό. Το περιεχόμενο αυτών των δράσεων διαρθρώνεται σε τέσσερα επάλληλα επίπεδα:

1. Ελληνική Ταυτότητα: Σπουδή του Πολύμορφου Ελληνικού Λόγου στη διαχρονία του
2. Σύγχρονη Επιστήμη: Ενημέρωση για τα πρακτικά διδάγματα και τις ερευνητικές τάσεις των βασικών επιστημών.
3. Τεχνολογίες και Πρακτικές Ενδυνάμωσης: Ψηφιακή ευχέρεια, ψυχολογική στήριξη, πρώτες βοήθειες, συλλογικότητα και αλληλεγγύη.
4. Πολιτική Δράση: Οριζόντια διάχυση στα τρία ανωτέρω επίπεδα με τη μορφή στοχευμένων παρεμβάσεων σύμφωνα με τις αρχές της έρευνας δράσης (action research).

Ειδικότερα, ένα πρώτο περίγραμμα των ανωτέρων συνιστωσών λειτουργίας της Ακαδημίας Πολιτών έχει ως εξής:

Α. Ελληνική Ιστορία και Πολιτισμός

• Κλασσικός Ιστορία - Κλασσικός Ελληνικός Λόγος γραπτός και εικαστικός.
• Ελληνιστική Ιστορία - Ελληνιστικός Λόγος γραπτός και εικαστικός στην κοσμική και εκκλησιαστική μορφή του.
  
• Βυζαντική Ιστορία - Ρωμανικός γραπτός, εικαστικός, μουσικός στην κοσμική και εκκλησιαστική μορφή του.
• Σύγχρονη Ιστορία - Σύγχρονος Ελληνικός Λόγος σε όλες τις μορφές του. Λαϊκός και λόγιος πολιτισμός.

Β. Βασικές επιστημονικές γνώσεις

• Φιλοσοφία του Δικαίου - Βασικές αρχές Συνταγματικού Δικαίου - Βιοηθική - Ηθική της Πληροφορικής
• Κοινωνικές Επιστήμες: Βασικές αρχές και σύγχρονες τάσεις με έμφαση στην Πολιτική Θεωρία, την Πολιτική Κοινωνιολογία, την Οικονομική και την Κυβερνητική.
• Φυσικές Επιστήμες: Βασικές αρχές και σύγχρονες τάσεις με έμφαση στην εκλαϊκευση των πιο σημαντικών εξελίξεων στους τομείς της Φυσικής, της Χημείας, της Επιστήμης των Υλικών, της Βιολογίας-Γενετικής και των Γεωεπιστημών.
• Επιστήμης της Πληροφορίας ως σπουδή των πληροφοριακών φαινομένων στις υλικές, βιολογικές, επικοινωνιακές και τεχνολογικές μορφές τους.

Γ. Προσωπική και συλλογική ενδυνάμωση

• Ψηφιακή ευχέρεια με έμφαση στην υπεύθυνη χρήση του διαδικτύου και την παραγωγή ψηφιακού περιεχομένου για την υποστήριξη κοινωνικών/πολιτικών δράσεων
• Πολυγραμματισμοί - λειτουργία των μέσων. Κατανόηση - Κριτική αποτίμηση - Παραγωγή λόγου σε πολλαπλές μορφές από το προφορικό και το γραπτό ως τον οπτικοακουστικό και διαδραστικό λόγο.
  
• Βασικές αρχές πρώτων βοηθειών περιλαμβανομένων και θεμάτων που αφορούν ψυχικές ασθένειες, διαχείριση άγχους κ.λ.π.
• Συγκρότηση και υποστήριξη ομάδων
  
• Ίδρυση - λειτουργία σωματείων και μη κερδοσκοπικών δομών

Δ. Πρακτικές Δράσεις

Οι μέθοδοι που θα προκρίνονται σε όλες τις επιμορφωτικές δράσεις επί των ανωτέρω θεματικών πεδίων θα διέπονται από τις μεθοδολογικές προσεγγίσεις της έρευνας δράσης (action research) σύμφωνα με τις επόμενες τέσσερις αρχές μάθησης:

• Αυθεντική άσκηση: Οι συμμετέχοντες επεξεργάζονται και εμπλέκοντες σε πρακτικές δραστηριότητες λαμβάνοντας υπόψη τους τις προηγούμενες και τις νέες εμπειρίες τους.
• Υποβοηθούμενη άσκηση: Υποβοήθηση κατά τη διάρκεια της δράσης ώστε οι συμμετέχοντες να καλλιεργήσουν όλες τις απαραίτητες δεξιότητες.
• Κριτική πλαισίωση: Ανάπτυξη της ικανότητας των συμμετέχοντων να ερμηνεύουν το κοινωνικό, ιστορικό, πολιτισμικό, πολιτικό και ιδεολογικό πλαίσιο της άσκησης.
• Μετασχηματισμένη δράση: Αναστοχασμός και τεκμηρίωσης της άσκησης ώστε να καταστεί εφικτή η προσαρμογή και η μεταφορά της σε άλλο πλαίσιο από αυτό στο οποίο έλαβε χώρα αρχικά. Δημοσιοποίηση τεκμηρίων και αποτελέσματων για το διαμοιρασμό της εμπειρίας με άλλους.

Όπου δεν είναι εφικτή η εμπλοκή ειδικών συντονιστών θα ακολουθείται η αλληλοδιδακτική μέθοδος αξιοποιώντας εκπαιδευτικό υλικό και τεκμήρια/συμπεράσματα υλοποιημένων ασκήσεων από την οικεία ή άλλες τοπικές Ακαδημίες.

Η συγκρότηση τοπικών Ακαδημιών Πολιτών μπορεί να γίνει με πολλούς τρόπους αξιοποιώντας υφιστάμενες δομές και πρωτοβουλίες όπου είναι δυνατόν. Ενδεικτκά:

• Ως επιχειρήσεις κοινωνικής οικονομίας με πρωτοβουλία ανέργων.
• Ως συνεταιριστικές δράσεις με μορφωτικό περιεχόμενο.
• Ως συνεργασίες με φορείς που έχουν ανάλογους στόχους και δράση.
• Ως πιλοτικές πρωτοβουλίες εστιασμένες θεματικά και χρονικά.
• Ως αναγκαίο συμπλήρωμα σε μια σύγχρονη εκδοχή του θεσμού των Συνοικιακών Συμβουλίων, βασικών κυττάρων δημοκρατικής συγκρότησης κατά την ετυμολογική σημασία του όρου δημο-κρατία. Στην Αρχαία Πόλη - Κράτος ο Δήμος αποτελούσε το οργανωτικό πολιτικό κύτταρο. Στη σύγχρονη Πόλη - Δήμο το κύτταρο αυτό είναι η συνοικία (αστική γειτονιά, τοπική κοινότητα).

Ενημέρωση - 6 Ιουνίου 2014: Όταν συντάχθηκε το ανωτέρω κείμενο-πρόταση δεν είχα ενημερωθεί για το γεγονός ότι η βασική ιδέα είναι ήδη σε εφαρμογή με αντίστοιχη ονομασία. Περισσότερες λεπτομέρειες για την υπαρκτή μορφή της ιδέας υπάρχουν στους παρακάτω συνδέσμους:

• http://www.kathimerini.gr/469424/article/epikairothta/ellada/an8oyn-oi-akadhmies-politwn
• http://civilacademy.ucoz.org/index/synolikh_prokhryxh/0-48

Αἰέν ἀριστεύειν

Χτύπημα όταν δέχεσαι πρέπει ν' ανταποδίδεις
πλήγμα του αντιπάλου σου ανάλογο να δίδεις.

Χτύπημα ο Ελληνισμός δέχεται θηριώδες
αν μείνει αναπάντητο το μέλλον μας φρικώδες.

Μας-ε-χτυπούν οι Βάρβαροι κι απάντηση δεν παίρνουν
και έχουν αποθρασυνθεί το Σκότος θα μας φέρουν.

Ελλάδα πρωτοχτύπησαν με Κύπρο συνεχίζουν
απάντηση αν δεν πάρουνε τον Κόσμο αφανίζουν!

Σ' Ελλάδα Κύπρο συνεργούς τους φαύλους έχουν κάνει
κι αφού μας κουρελιάσανε γυρίζουν σαν ζητιάνοι...

... οι φαυλοφαυλεπίφαυλοι Άχρηστοι που κατέχουν
το Κράτος και για δανεικά στην Εσπερία τρέχουν.

Κάνανε υποζύγια Κύπριους, Ελλαδίτες
και ετοιμάζουν φυλακές, μας θέλουν ισοβίτες.

Να κάθουνται στην πλάτη μας Γερμανοκερδοσκόποι
Τροϊκανοί κανίβαλοι σ' αιματογλεντοκόπι.

Σπούδασα υπολογιστές, και θα σας πω μια γνώμη
πώς θα το ξαναπιάσουμε του Έθνους το τιμόνι.

Ο Λόγος τη κατάλληλη όταν θα εύρει Ύλη
γίνονται θαύματα πολλά κι αρχίζει πανηγύρι!

Μιλώ για το Λογισμικό που όταν το φορτώσεις
σ' Υλισμικό ανάλογο αυξάνονται οι επιδόσεις.

Έτσι κι ο νους κάθε καλού Ανθρώπου όταν εύρει
Ιδέα ως πρέπει Άριστη, αρχίζει και δουλεύει!

Έγραψα την Ιδέα μου τη στέλνω να τη δείτε
κι αν σας αρέσει βάλτε μπρος και αναβαθμιστείτε.

Στείλετε το Λογισμικό σε όσους ψάχνουν λύσεις
στη viral Ιδέα μας να κάνουν προωθήσεις.

Τέτοια ζημιά που έγινε στο σώμα στην ψυχή μας
το μόνο αντιστάθμισμα είν' η Αφύπνισή μας.

Σκάψτε βαθιά μες τη Ψυχή ξεθάψετε Προγόνους
κι ακούστε λόγια Αθάνατα που διώχνουν ψευτοπόνους.

Φορτώστε το Λογισμικό, κι εγώ το 'χω φορτώσει
και τώρα ακούω τις Φωνές και μ' έχουν ξεσηκώσει.

Ακούω λόγια φρόνιμα που τη Ψυχή ψυχώνουν
έρχονται οι προγόνοι μου και με αναπτερώνουν.

Το σόι μου τα σόγια σας παππούδες προπαππούδες
μιλούν και λυγερόκορμες γιαγιάδες με πλεξούδες.

Μιλάνε οι Αθάνατοι που κάνανε θυσίες
αυτοί κουνούν το χέρι μου και λένε ιστορίες.

Ακούς κι εσύ στα σίγουρα τι λένε για Αγώνες
αιματήρους και δύσκολους που δώσαν στους Αιώνες.

Αγώνες για να έχουμε εμείς Ελευθερία
κι αυτή τη λίγη τη λειψή ψηφοΔημοκρατία.

Λένε:
          - Προσέξτε απόγονοι, το Χρέος σας μεγάλο
   τη χώρα μη τη δώσετε στους Βάρβαρους ρεγάλο.
  
   Κάναμ' ό,τι μπορούσαμε στα πέτρινα τα χρόνια
   οι αγώνες μας δικαίωση ζητάν από τα εγγόνια.

   Εσάς τους ζώντες Έλληνες που έχετε τη γνώση
   και βλέπετε πως το θεριό ξανά 'χει μεγαλώσει.

   Μεγάλωσε και έρχεται να καταπιεί τη χώρα
   σήμανε πάλι του Έλληνα η πιο μεγάλη ώρα.

   Η ώρα που θα βγει να πει σ' όλη την Οικουμένη
   το ΟΧΙ που η υφήλιος στέκει και περιμένει.

   Γιατί καλά το ξέρετε, το 'χετε τραγουδήσει:
   "τη Ρωμιωσύνη μην την κλαίς εκεί που πάει να σκύψει

   Νάτη πετιέται από ξαρχής κι αντρεύει και θεριεύει
   και καμακώνει το θεριό που να μας φάει γυρεύει"

Αυτά μου λένε οι Φωνές σε σας θα πούνε άλλα
Καθένας εις το πόστο του, εκεί θα "παίξει μπάλα".

Το εμφανές το κείμενο είναι για τους Κυπρίους
μα το "κρυφό" το νόημα είναι για τους Μυρίους.

Όσοι λοιπόν τον Μύρειο καταλαβαίνουμ' Ύμνο
Ας κάνουμε το Χρέος μας, πάω κι εγώ σε 'κείνο.

------------------------------------------------------------------------------------------------------

Η ακόλουθη Αρίστη Ιδέα αφιερώνεται στον Ιερό Λόχο Κυπρίων Αγωνιστών

και το Σημαιοφόρο Γρηγόρη Αυξεντίου με την ευχή να φανούμε
αντάξιοι των προσδοκιών τους για ΕΝΩΣΗ
--------------------------------------------------------------------------------------------------------

Ανακαινισμός: η Αρίστη Ιδέα

Όσοι μπορούν να δουν πέρα από το Γράμμα της Ιστορίας των Ελλήνων
μπορούν να το συνειδητοποιήσουν:
Οι τύχες της Ρωμιοσύνης στον 21ο αιώνα κρίνονται στην Κύπρο.

Στη σκυταλοδρομία των αιώνων κάθε φορά η Ρωμιοσύνη είχε τους Ηρακλείς της:

• Στον 19ο τους Μωραΐτες και τους Ρουμελιώτες.
• Στον 20ο τους Κρήτες.
• Στον 21ο τους Κυπρίους.

Οι Κρήτες μας παραδίδουν τη σκυτάλη:
    ἆμες ποκ’ ἦμες ἄλκιμοι νεανίαι
Εμείς την παραλαμβάνουμε:
    ἆμες δέ γ’ εἰμές· αἰ δὲ λῇς, αὐγέζεο

Οι ολιγόψυχοι βλέπουν μόνο το "σουγιά" της Τρόικας και το "λουρί" των Ανανιστών.
Οι σκυταλοδρόμοι διασαλπίζουν:

Τη Ρωμιοσύνη μην την κλαίς...
Να 'τη πετιέται, να 'τη πετιέται
να 'τη να 'τη πετιέται!
Να 'τη πετιέται από ξαρχής κι αντριεύει και θεριεύει
και καμακώνει το θεριό με το καμάκι του Ήλιου.

Επιδιώκουμε την Ανακαίνιση του Κυπριακού Κράτους.
Απαρχή, η διαδοχή των συμβόλων της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η στολή της Θυγατέρας μπορεί και πρέπει να εναρμονιστεί με τη στολή της Μητέρας.
Να τεθεί το Ελληνικό Κρατικό Δίδυμο σε Σχηματισμό Μάχης.

Εθνικός Ύμνος και Εθνική Σημαία δεν αρκούν.
Απαιτείται και ιδιαίτερος Κυπριακός Ύμνος και ιδιαίτερη Κυπριακή Σημαία.
Ύμνος και Σημαία που εμπνέουν και καθοδηγούν.
Για να σταθούμε αντάξιοι του Όρκου των Αγωνιστών μας.

Προτείνουμε:

• Δικέφαλος Αετός: Σημαία σύμβολο των νοημάτων του Μύρειου Ύμνου.
• Μύρειος Ύμνος: (Μπορείτε να τον ακούσετε πλήρη από τη διεύθυνση  https://www.youtube.com/watch?v=w4-2zp1EHtg)

Νύχτες γονατιστές στα όρη της Ανατολής,

μέρες απαρηγόρητες στις θάλασσες της Δύσης.

Ανεβαίνει ψηλά στον ουράνιο τρούλο ο δικέφαλος γυπαετός,

εποπτεύει τα πέλαγα, εποπτεύει τα σπήλαια ο δικέφαλος γυπαετός.

Βυθίζει τα νύχια του στις θολές παρυφές των αιώνων.

Χιλιάδες πληγές ανοιχτές, αχόρταγα στόματα μεγιστάνων,

ακατανόητες γλώσσες ανθρώπων.

Νύχτες γονατιστές στα όρη της Ανατολής,

μέρες απαρηγόρητες στις θάλασσες της Δύσης.

Λαός σαν την άμμο της θάλασσας, Θεός φορτωμένος μαλάματα,

αλόγων κουρνιαχτός, και λιονταριών πλημμύρα

αιμάτων ποταμοί, αιμάτων ποταμοί.

Ανεβαίνει ψηλά στον ουράνιο τρούλο ο δικέφαλος γυπαετός,

εποπτεύει τα πέλαγα εποπτεύει τα σπήλαια ο δικέφαλος γυπαετός.

Εμείς οι σύγχρονοι Κύπριοι μπορούμε να συντονιστούμε με τις επιταγές των καιρών.
Ανακαθορίζοντας την αποστολή μας στο σύγχρονο κόσμο.
Ανακαινίζοντας το κράτος μας.
Έτσι ώστε ως "χώρος εργασίας" να μας τροφοδοτεί με έμπνευση για έργο υψηλό.

Η ανακαίνιση της Κύπρου και στη συνέχεια της Ελλάδας προσδοκούμε να αποτελέσει κομβικό σημείο στην αδιάσπαστη ιστορική συνέχεια του Ελληνισμού.

Μια Ελεύθερη Συλλογική Πράξη Αυτογνωσίας.
Συλλογική ανατροπή της Κυπριακής Κακιστοκρατίας.
Απαρχή Ένωσης των υφιστάμενων Ελληνικών κρατικών οντοτήτων.
Αφετηρία ανάδειξης μιας Οικουμενικής Ελληνικής Αριστοκρατίας.

Δεν επιζητούμε να σώσουμε την Κύπρο. Αυτό θα ήταν το λιγότερο.
Επιδιώκουμε να συνεγείρουμε όλους τους Έλληνες με το όραμα μιας Αρίστης Ιδέας:
      Έκαστος εφ' ω ετάχθη!
      Αἰέν ἀριστεύειν

Νομοσχέδιο Χρυσοχοΐδη - Βατερλώ ή Πύρρειος νίκη των εμπόρων της πιστοποίησης;

Βλέπουμε το τελευταίο διάστημα να εξελίσσονται δύο παράλληλες κινήσεις οι οποίες φαίνεται να συνδέονται στενά:

1. Αφενός η "υποεπιτροπή" για θέματα "επιστημόνων/επαγγελματιών ΤΠΕ": http://www.greekinformatics.gr/pliroforiki/anakoinwseis/5849-sinantisiypoepitropisgiathemataepaggelmationtpe.html
(και μόνο η φράση "επιστήμονες/επαγγελματίες ΤΠΕ" είναι νομίζω ενδεικτική του πώς αντιλαμβάνονται κάποιοι τα πράγματα...).

2. Αφετέρου το νομοσχέδιο για την ενίσχυση του ρόλου του ΤΕΕ όσον αφορά τις πιστοποιήσεις τεχνικών επαγγελμάτων κ.λ.π.: http://www.naftemporiki.gr/story/750134

Το σκηνικό συμπληρώνει μια νότα πράσινου αλληλοσπαραγμού (http://www.naftemporiki.gr/story/750177) η οποία αξίζει να μελετηθεί ιδιαίτερα καθώς φαίνεται να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την ερμηνεία των τεκταινομένων:

«Ο υπουργός που ζήτησε να πάρω πίσω τη λέξη σκάνδαλο όφειλε να βουτήξει την γλώσσα του στο μυαλό», απάντησε ο πρ. πρόεδρος της Βουλής καταγγέλλοντας ότι «οι διατάξεις αυτές είχαν δοθεί από μανδαρίνους του υπουργείου που βρίσκονται στο ΤΕΕ». «Νομίζετε ότι θα δεχθώ αυτή η ομάδα στην Κ. Σερβίας να τους υποχρεώνει να εγγραφούν και να τους ορίζει το κόστος του έργου, το οποίο μετά μέλη του θα αναλαμβάνουν να το εκτελέσουν;», ρώτησε ο Απ. Κακλαμάνης.

Εκτιμώ, όσο κι αν ακούγεται περίεργο αυτή τη στιγμή, ότι το επίμαχο νομοσχέδιο αν δεν αποτελέσει το Βατερλώ "των μανδαρίνων" θα είναι απλώς μια Πύρρειος νίκη.
Η εκτίμηση αυτή βασίζεται στο γεγονός ότι πέρα από το κλάδο της Πληροφορικής, τα συμφέροντα που διακυβεύονται είναι μεγάλα και οι αντιμαχόμενες "συστημικές" ομάδες
μάλλον ισοδύναμες για να μπορέσει τόσο εύκολα μία από αυτές να επικρατήσει "κατά κράτος". Συνακόλουθα, η στάση των Πληροφορικών δεν μπορεί να είναι ούτε φοβική ούτε οπορτουνιστική.

Το περασμένο καλοκαίρι, όταν συζητούνταν το ενδεχόμενο απομάκρυνσης Πληροφορικών από τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση, πολλοί τρομοκρατημένοι συνάδελφοι ήθελαν να ανοίξουμε συζήτηση περί "βέλτιστης τοποθέτησης" σε άλλες υπηρεσίες.  Τότε, για να καταδείξω τον αποπροσανατολιστικό κι επικίνδυνο χαρακτήρα μιας τέτοιας συζήτησης είχα πει ότι μόνο πληροφορικάριοι και όχι Πληροφορικοί δικαιούνται να κάνουν τέτοιες σκέψεις. Και είχα διακινδυνεύσει την πρόβλεψη ότι "κανείς πληροφορικάριος δεν κινδυνεύει με απόλυση" επισημαίνοντας την ανάγκη να γίνουμε πραγματικοί Πληροφορικοί αποβάλλοντας νοοτροπίες και ιδεοληψίες που μας κρατούν δέσμιους του πελατειακού κράτους. Ανάλογες σκέψεις και εκτιμήσεις κάνω και τώρα. Με μία μόνη διαφορά: Αντί της λέξης "πληροφορικάριος" ας μπει η φράση "επιστήμονας/επαγγελματίας ΤΠΕ"...

Σας καλώ όλους να δούμε τα πράγματα με την αυτοπεποίθηση του Πληροφορικού που ξέρει ότι το ψέμα (σε όλες τις μορφές του) έχει κοντά ποδάρια. Με την αυτοπεποίθηση του μέλους ενός φορέα που έχει δικαιωθεί ιστορικά στις θέσεις και τις προτάσεις που έχει διατυπώσει καθώς και στη "θεωρία" επί της οποίας έχει θεμελιώσει τη συνεπή και σκληρή κριτική του εδώ και δεκατέσσερα χρόνια. Για την Πληροφορική και τους Πληροφορικούς το πραγματικό ζήτημα, κατά τη γνώμη μου, δεν είναι πώς θα ματαιώσουμε τα σχέδια "των μανδαρίνων". Γι' αυτό μεριμνά η ίδια η φύση του εδάφους στο οποίο εκείνοι για χρόνια κινούνται. Και όσο περισσότερο κινούνται, τόσο ταχύτερα καταποντίζονται καθώς το εν λόγω "έδαφος" είναι μάλλον κινούμενη άμμος....

Το πραγματικό ζήτημα για μας είναι, νομίζω, αν και πώς θα αξιοποιηθεί το Βατερλώ ή η Πύρρειος νίκη τους... Με άλλα λόγια, ποιες θα πρέπει να είναι, σε κάθε περίπτωση, οι δράσεις της ΕΠΕ για να υλοποιηθούν οι θετικές προοπτικές που επιδιώκει. Οι απαντήσεις δεν είναι δύσκολες αν ανατρέξουμε στον απολογισμό πεπραγμένων του προηγούμενου ΔΣ προς τη Γενική Συνέλευση της ΕΠΕ και ειδικότερα την ενότητα που αντιγράφω εδώ:

Πώς προσεγγίζαμε τότε το στόχο μας και πώς τον προσεγγίζουμε σήμερα;

Όσον αφορά το στρατηγικό μας στόχο, την ενιαία επιμελητηριακή έκφραση του κλάδου, τότε τον προσεγγίζαμε με τη διαμόρφωση και κατάθεση μιας άρτιας πρότασης νόμου, έτοιμη για να τεθεί στην κρίση του Κοινοβουλίου. Σήμερα έχουμε πια συνειδητοποιήσει ότι αυτό είναι ανέφικτο, ίσως και παρακινδυνευμένο, να ακολουθηθεί αυτή η διαδικασία. Ιδίως όταν το Κοινοβούλιο απαξιώνεται από τους Πολίτες και, το τραγικότερο, καθίσταται εργαλείο επιβολής των αποφάσεων ξένων κέντρων. Ίσως να υπάρχουν κάποιοι λίγοι που εξακολουθούν να φυλάσσουν Θερμοπύλες εντός του. Ίσως...

Ωστόσο, οφείλουμε ρεαλιστικά να αναρωτηθούμε: Τυχόν υιοθέτηση της πρότασής μας από τους έχοντες την πραγματική εξουσία του νομοθετείν θα απέβλεπε σε ένα ΕΘΕΠΕ - μοχλό αναπτυξιακής ανάτασης, όπως το οραματιστήκαμε; Ή μήπως σε εργαλείο καθυπόταξης όσων απείθαρχων Πληροφορικών έχουν απομείνει, και, το πιθανότερο, σε μέσο επιβολής μιας Οργουελικής Δυστοπίας με τη δική μας συνδρομή και αντάλλαγμα κάποια "δικαιώματα υπογραφής"; Αγαθή τύχη μας έχει μέχρι στιγμής προστατεύσει από μια τέτοια εξέλιξη. Ελπίζω να συνεχίσει να μας προστατεύει...

Εφόσον, λοιπόν, έχει καταστεί ανεδαφικός ο στόχος της υιοθέτησης από το Κοινοβούλιο της πρότασης μας για την ίδρυση του ΕΘΕΠΕ, οφείλουμε να προσηλωθούμε στο μετασχηματισμό της ίδιας της ΕΠΕ σε φορέα επιμελητηριακής εκπροσώπησης. Η αναγκαία προεργασία έχει ήδη γίνει. Το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση συμπυκνώνεται στην πρόταση που καταθέτουμε για τροποποίηση του Καταστατικού. Μένει να δούμε τα επόμενα βήματα. Αρκεί, βεβαίως, η συνέλευση να δώσει το πράσινο φως. Τα επόμενα βήματα, ωστόσο, δεν θα είναι καθόλου εύκολα. Όπως επισημάνθηκε, ζούμε σε μια χώρα υπό κατοχή...

Σε κάθε περίπτωση θεωρώ θεμελιώδες καθήκον της Ένωσης Πληροφορικών Ελλάδας να κάνει σαφές προς κάθε κατεύθυνση ότι δεν θα δεχθεί να μπει στη λογική του εμφυλίου που σπαράσσει εδώ και δεκαετίες τον τεχνικό κόσμο της χώρας. Ούτε στη λογική της λεηλασίας του αντικειμένου των νέων τεχνικών ειδικοτήτων.

Παιδεία και Πληροφορική: Η ποιητική ουσία της Πληροφορικής ως δημιουργική πρόκληση για το εκπαιδευτικό μας σύστημα

The process of preparing programs for a digital computer 

is especially attractive because it not only can be economically
and scientifically rewarding, it can also be an aesthetic  experience
much like composing poetry or musicⁱ. 

Donald Knuth, The Art of Programming

… ἡ γάρ τοι ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ ὂν ἰόντι ὁτῳοῦν αἰτία πᾶσά ἐστι ποίησις, ὥστε καὶ αἱ ὑπὸ πάσαις ταῖς τέχναις ἐργασίαι ποιήσεις εἰσὶ καὶ οἱ τούτων δημιουργοὶ πάντες ποιηταίⁱⁱ.

Πλάτων, Συμπόσιον

Τον τελευταίο καιρό αναδεικνύεται εκ νέου, με πολύ συγκεκριμένη μορφή, το ερώτημα: Είναι επιστήμη η Πληροφορική; Αναφερόμαστε, φυσικά, στα τεκταινόμενα στο χώρο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Η ειδική μορφή του ερωτήματος αφορά την επιστημονική αυτονομία και την παιδαγωγική αξία της Πληροφορικής. Συνακόλουθα, την αναγκαιότητα ύπαρξής της στο δημόσιο σχολείο ως αυτόνομου επιστημονικού πεδίου άρα και της διατήρησης των κλάδων εκπαιδευτικού προσωπικού Πληροφορικής ΠΕ19 και ΠΕ20.

Ας εντοπίσουμε αρχικά τους δύο πόλους ανάμεσα στους οποίους κινούνται οι απαντήσεις που έχουν διατυπωθεί σχετικά με την αυτονομία της Πληροφορικής γενικώς και ειδικώς σε σχέση με την παρουσία της στο εκπαιδευτικό σύστημα:

1. Ολιστική προσέγγιση: Η Πληροφορική δεν έχει εγγενή αυτονομία και πρέπει να αντικατασταθεί και ως λέξη με τον συμβατικό όρο ΤΠΕⁱⁱⁱ. Ειδικώς για την εκπαίδευση, οι οπαδοί αυτής της προσέγγισης διατείνονται ότι στόχος της εισαγωγής των ΤΠΕ στο σχολείο είναι να ενισχύσουν τη διαθεματικότητα και να εκσυγχρονίσουν τη διδασκαλία των συμβατικών διδακτικών αντικειμένων.
2. Τεχνοκρατική προσέγγιση: Η Πληροφορική είναι εγγενώς αυτόνομη ως επιστημονικό πεδίο με διακριτή παιδαγωγική αξία που συνδέεται, μεταξύ άλλων, με το λογικό συλλογισμό, την επίλυση προβλημάτων, την ικανότητα ανάλυσης και σύνθεσης. Συνακόλουθα, το σχολείο οφείλει να προσφέρει στους μαθητές αντίστοιχα μαθήματα, ιδίως στη λυκειακή βαθμίδα.

Φυσικά, οι δύο ανωτέρω προσεγγίσεις είναι, όπως αναφέραμε, οι δύο πόλοι ενός άξονα εντός του οποίου αρκετές άλλες μικτές προσεγγίσεις είναι δυνατές. Ο όρος που συνήθως χρησιμοποιείται για να τις περιγράψει είναι πραγματολογική προσέγγιση. Εδώ, φαίνεται να συνυπάρχουν η χρήση των ΤΠΕ ως μέσου πρόσβασης στην πληροφορία (ολιστική προσέγγιση), η διδασκαλία της Πληροφορικής για την οικοδόμηση γνώσεων και δεξιοτήτων επίλυσης προβλημάτων με τη βοήθεια των ΤΠΕ -οι οποίες, όμως, εκτιμάται ότι έχουν γενική αξία και εφαρμογή και σε άλλα πεδία- και, τέλος, οι ΤΠΕ ως κοινωνικό φαινόμενο και συστατικό του σύγχρονου πολιτισμού.

Είναι προφανές ότι η πραγματολογική προσέγγιση παρουσιάζει ισχυρά πλεονεκτήματα και, εν τέλει, δεν μπορεί παρά να είναι η κυρίαρχη επιλογή. Ωστόσο, ακριβώς λόγω της ιδιομορφίας της ως ενδιάμεσης προσέγγισης ανάμεσα στους δύο πόλους, είναι πολύ εύκολο να διολισθήσει στην πράξη σε δύο αμοιβαίως ενισχυόμενες (φαύλος κύκλος) κατευθύνσεις:

• Η διολίσθηση προς το ολιστικό μοντέλο οδηγεί σε φαινόμενα όπου τα μαθήματα Πληροφορικής αποσυνδέονται από την ανάγκη οικοδόμησης γενικών γνώσεων και δεξιοτήτων που αντέχουν στο χρόνο και δεν επηρεάζονται από τις συνεχείς ραγδαίες τεχνολογικές αλλαγές.
• Η διολίσθηση προς το τεχνοκρατικό μοντέλο συνεπάγεται φαινόμενα όπου τα μαθήματα που κάνουν χρήση των ΤΠΕ εστιάζουν μονομερώς σε τεχνικές ανεύρεσης, μετασχηματισμού, αρχειοθέτησης, διανομής και μεταγωγής πληροφοριών χωρίς οι μαθητές να μπορούν να οικοδομήσουν γνώσεις και δεξιότητες ποιοτικής διάκρισης, κριτικής αποτίμησης, εκφραστικής ακρίβειας και συνεργατικής δημιουργίας.

Εκτιμούμε ότι ο φαύλος κύκλος που επισημαίνουμε είναι ήδη υπαρκτός και, εκτός των άλλων, παίρνει μορφές που αλλοιώνουν την ίδια τη φύση της παιδείας. Αναφερόμαστε στην επικράτηση εμπορευματικών προσεγγίσεων για την “πιστοποίηση Η/Υ” ή το “πανελληνίως εξεταζόμενο μάθημα” ως επιστέγασμα της διαδικασίας βασικού και προχωρημένου ψηφιακού εγγραμματισμού αντίστοιχα.

Με διαφορετικά λόγια, οι μαθητές καλούνται να αναπτύξουν τεχνικές δεξιότητες χειρισμού των ΤΠΕ και των μεθοδολογικών αρχών της Πληροφορικής εν είδει παθητικών καταναλωτών της τεχνολογίας. Δεν αναπτύσσουν τις αναγκαίες δημιουργικές ικανότητες που θα τους επιτρέψουν να εκφραστούν (προσωπικά ή συνεργατικά) μέσω των εργαλείων και των μεθοδολογικών αρχών της Πληροφορικής προκειμένου να συμμετέχουν συνειδητά στο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι σήμερα ως μαθητές και αύριο ως υπεύθυνοι πολίτες. Πολύ περισσότερο, δεν αποκτούν τα αναγκαία διανοητικά εφόδια που θα τους επιτρέψουν ως μέλη του κοινωνικού συνόλου να κατανοήσουν τις σύγχρονες τεχνολογίες και να συμβάλλουν στην δημοκρατική διαχείριση - διακυβέρνηση της τεχνολογίας και των εφαρμογών της.

Δυστυχώς, οι ανωτέρω παρατηρήσεις, στο βαθμό που όντως απηχούν τη βιούμενη από όλους μας εκπαιδευτική πραγματικότητα, ισχύουν κατά μείζονα λόγο για το μεγαλύτερο τμήμα της κοινωνίας μας. Οι πολίτες παραμένουν διανοητικά αφοπλισμένοι την ίδια στιγμή που η ανάγκη ενεργούς εμπλοκής τους στην ορθολογική αξιοποίηση της Πληροφορική προς όφελος όλων είναι περισσότερο από ποτέ πιεστική. Η κοινωνία συνολικά, όχι μόνο το σύγχρονο σχολείο, παραμένει σε καθεστώς πληροφορικής αμάθειας ή, το χειρότερο, ημιμάθειας που οδηγεί σε προσωπικές και συλλογικές αποφάσεις που σπαταλούν πολύτιμους και σπάνιους πόρους. Έχουμε και σε επίπεδο κοινωνίας ανάλογο φαύλο κύκλο: Η μαζική χρήση των ΤΠΕ αντιστοιχεί σε κυνήγι των τεχνολογικών εξελίξεων με τη μορφή του τεχνολογικού καταναλωτισμού σε ατομικό και κρατικό επίπεδο. Η δε Πληροφορική των “ουδέτερων τεχνοκρατών” διαμορφώνει ένα οργουελικό μέλλον για όλους.

Η κατάσταση που περιγράψαμε φαίνεται να επιβεβαιώνει μια φιλοσοφική παράδοση που αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό την τεχνολογία θεωρώντας ότι βρίσκεται στον αντίποδα του ανθρωπισμού. Ως απάντηση στον τεχνολογικό μονόδρομο των σύγχρονων κοινωνιών, συνήθως προτείνεται η Τέχνη (με την έννοια των Καλών Τεχνών - Arts) η οποία αποτελεί ανέκαθεν το πεδίο συνάντησης του Ανθρώπου με το Αγαθό, την Αλήθεια και το Κάλλος. Αυτός ο δυισμός Τέχνης και Τεχνολογίας είναι μάλλον άγνωστος στο αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους οι οποίοι με τον όρο Τέχνη εννοούσαν εξίσου τις Καλές Τέχνες και τις Πρακτικές Τέχνες. Αν στις μέρες μας αυτή η αρχική ενότητα έχει διασπαστεί τούτο μάλλον οφείλεται στην μονομερή εστίαση της Τεχνολογίας στην εργαλειακή αποτελεσματικότητα με τελικό στόχο την μεγιστοποίηση οικονομικών μεγεθών.

Στην περίπτωση της Πληροφορικής, ωστόσο, εμφανίζονται κάποιες αξιοσημείωτες ρωγμές στο κυρίαρχο υπόδειγμα του Τεχνολογείν. Η πλέον ορατή, προς το παρόν, αφορά τη στάση ζωής^iv του Ελεύθερου Λογισμικού. Φαίνεται πως η ίδια η φύση της Πληροφορικής καθιστά εφικτή την επανασύνδεση των Πρακτικών Τεχνών με τις Καλές Τέχνες επαναφέροντας τον όρο Τέχνη στον αρχικό εννοιολογικό του χώρο. Συνακόλουθα, το βίωμα του τεχνολόγου Πληροφορικού το οποίο μας περιγράφει ο Donald Knuth^v αποτελεί κατεπείγουσα ανάγκη να μεταφερθεί στο χώρο του σχολείου. Ως βίωμα τόσο του δάσκαλου Πληροφορικού όσο και του μαθητή. Εξάλλου, η χαρά της δημιουργίας δεν περιορίζεται μόνο στο πεδίο της “χρήσης” γλωσσών προγραμματισμού γενικού σκοπού. Αφορά τη χρήση και άλλων πληροφορικών αγαθών. Παρατηρείται, μάλιστα, στις μέρες μας μια διαρκώς εντεινόμενη τάση να αναδειχθεί αφενός η φύση της Πληροφορικής ως γενικής γλώσσας-εργαλείου του σκέπτεσθαι και αφετέρου των συναφών τεχνολογιών ως ειδικών γλωσσών-εργαλείων πρακτικής δημιουργικής έκφρασης^vi. Μια τέτοια προσέγγιση της Πληροφορικής και της Πληροφορικής Παιδείας μπορεί πραγματικά να αποτελέσει μια καρποφόρα πρόκληση για το δημόσιο σχολείο. Να προσφέρει πολύτιμα διανοητικά και πρακτικά εφόδια στη νεολαία και να διαμορφώσει ένα πεδίο αρμονικής συνύπαρξης του Τερπνού με το Ωφέλιμο.

Είναι αλήθεια, βεβαίως, ότι η Πληροφορική στο σύγχρονο ελληνικό σχολείο παραμένει απομονωμένη. Χωρίς υψηλούς προστάτες παλεύει χρόνια τώρα για να σταθεί όρθια και να υπηρετήσει τη νεολαία μας. Παρά τις αστοχίες του καθένα μας προσωπικά, ως συλλογικότητα παραμένουμε προγραμματικά και με ενσυνείδητη εμμονή εκτός των μηχανισμών διαχείρισης της μόρφωσης ως “επαγγελματικής ύλης”. Συνακόλουθα, οι σκέψεις που διατυπώσαμε είναι απολύτως απίθανο να αποτελέσουν άξονες κεντρικής εκπαιδευτικής πολιτικής. Ωστόσο, έχουμε εμπιστοσύνη στο καινοτόμο πνεύμα και τη δημιουργικότητα των συναδέλφων Πληροφορικών της Εκπαίδευσης. Γνωρίζουν να λύνουν προβλήματα και συνεπώς θα βρουν τη λύση και στο πρόβλημα της ανάδειξης της ποιητικής ουσίας της Πληροφορικής κι ας παραμένει πεζό και εχθρικό το εργασιακό τους περιβάλλον.

Τούτη την ώρα που οι συσσωρευμένες επιζήμιες συνέπειες του πολιτικού τυχοδιωκτισμού δεκαετιών διαμορφώνουν μια ζοφερή πραγματικότητα που συντρίβει μαθητές, γονείς και εκπαιδευτικούς, εμείς στέλνουμε στους συναδέλφους εκπαιδευτικούς ένα ποιητικό μήνυμα^vii αισιοδοξίας. Και τους ευχαριστούμε γιατί κρατούν ζωντανή την ελπίδα όλων μας για ένα σχολείο που θα κάνει πρώτο την αρχή για έναν καλύτερο κόσμο.

Ωσάν το έρημο δεντρί 

που 'ναι στ' αόρι απάνω 

μ’ αρέσει να 'μαι αμοναχός 

με τσοι πολλούς δεν κάνω 

Κι άμας ο κόσμος σκοτεινιά 

γεμίζει να γυρίζω 

Χαΐνης και τση χαραυγής 

τσ' ελπίδες να σκορπίζω.

Το Διοικητικό Συμβούλιο
της Ένωσης Πληροφορικων Ελλάδας
(http://www.epe.org.gr)

Ηλεκτρονική γραμματοθυρίδα επικοινωνίας: info@epe.org.gr

Σημειώσεις:

i. “Η διαδικασία προγραμματισμού υπολογιστών είναι ιδιαίτερα ελκυστική όχι μόνο επειδή μπορεί να είναι οικονομικά και επιστημονικά ανταποδοτική αλλά και επειδή μπορεί να είναι μια αισθητική εμπειρία όπως η σύνθεση ποίησης ή μουσικής.”

ii.“... κάθε αιτία που από την ανυπαρξία προχωρά στην ύπαρξη, είναι ποίηση, με αποτέλεσμα και όλα τα έργα των Τεχνών είναι ποίηση και όλοι οι δημιουργοί αυτών ποιητές.”. Με μια πιο ελεύθερη απόδοση: “Οποιοσδήποτε δημιουργεί/παράγει κάτι είναι ποιητής-δημιουργός”.

iii. Σκόπιμα αποφεύγουμε την ανάλυση του αρκτικόλεξου ΤΠΕ. Αφενός αμφισβητούμε την τρέχουσα απόδοσή του ως Τεχνολογίες Πληροφορικής και Επικοινωνιών καθώς αποκλίνει από την ορθή μετάφραση του αγγλικού ICT – Information and Communication Technologies ιδίως όσον αφορά την αντιστοιχία μεταξύ Πληροφορικής και Information. Αφετέρου ήδη παρατηρείται η τάση χρήσης του ως αυτόνομου εννοιολογικά ουσιαστικού σε φράσεις όπως: έργα ΤΠΕ, επιστήμονες ΤΠΕ, τμήματα ΤΠΕ, μάθημα ΤΠΕ κ.λ.π. κ.λ.π. Γνώμη μας είναι ότι οι ανωτέρω νεολογισμοί χρησιμοποιούνται ακριβώς για να εξοβελιστεί από το νεοελληνικό λεξιλόγιο η λέξη Πληροφορική και τα παράγωγά της.

iv. Θεωρούμε ότι το ελεύθερο λογισμικό είναι πρωτίστως στάση ζωής και όχι απλώς κίνημα (movement) όπως συνήθως προσδιορίζεται. Αυτό περιγράφεται πολύ παραστατικά στο κείμενο της απομαγνητοφωνημένης ομιλίας του Richard Stallman “Ελεύθερο Λογισμικό: Ελευθερία και Συνεργασία” (http://www.gnu.org/events/rms-nyu-2001-transcript.txt)

v. “The process of preparing programs for a digital computer is especially attractive because it not only can be economically and scientifically rewarding, it can also be an aesthetic experience much like composing poetry or music.” Donald Knuth, The Art of Programming

vi. Τελείως ενδεικτικά παραπέμπουμε στο πρόσφατο (Σεπτέμβριος 2013) αφιέρωμα του περιοδικού Computer της IEEE στην Πληροφορική Παιδεία με τίτλο “Computing Education: Beyond the Classroom”. Στο εισαγωγικό σημείωμα (http://www.computer.org/csdl/mags/co/2013/09/mco2013090030.html) του αφιερώματος διαβάζουμε: “Computing is a form of expression and a tool for thinking.”

vii. Στίχοι του τραγουδιού Χαΐνης του Δημήτρη Αποστολάκη

Ήρθε η ώρα για την Ένωση Πληροφορικών και Παραπληροφορικών Ελλάδας

Πολλοί καλοθελητές, εδώ και χρόνια, διαβάλουν την Ένωση Πληροφορικών Ελλάδας (ΕΠΕ) ότι δήθεν επιδιώκει τη συντεχνιακή τακτοποίηση των μελών της Πληροφορικών εμφορούμενη, δήθεν, από πνεύμα μισαλλοδοξίας έναντι εκείνων που, χωρίς να διαθέτουν πτυχίο Πληροφορικής, έστησαν την Πληροφορική στην Εκπαίδευση, στη Δημόσια Διοίκηση, στον Ιδιωτικό Τομέα κ.λ.π. Αυτή η διαβολή συναντά πολλές φορές την ανασφάλεια όσων βρέθηκαν, με πελατειακές ρυθμίσεις, να υπηρετούν ως καθηγητές Πληροφορικής στην εκπαίδευση, ως δημόσιοι υπάλληλοι σε κλάδους Πληροφορικής του δημοσίου κ.λ.π. Οι διαβάλλοντες τους τρομοκρατούν και τους λένε πως η ΕΠΕ επιδιώκει την εξόντωσή τους.

Οι διαβολές έλαβαν εκρηκτική διάσταση το τελευταίο διάστημα με αφορμή το ζήτημα των απολύσεων εκπαιδευτικών που επίμονα ζητά το κλιμάκιο των δυνάμεων κατοχής (Τρόικα) και μεθοδεύουν οι εγχώριοι συνεργάτες του. Αυτό το γεγονός καθιστά αναγκαία μια στρατηγική αντεπίθεση εκ μέρους των Πληροφορικών για να αποδείξουν έμπρακτα ότι στόχος τους ήταν και παραμένει όχι η εξόντωση των θυμάτων αλλά του πελατειακού κράτους που, σαν άλλη Κίρκη, μεταμορφώνει άξιους επιστήμονες σε επαίτες μιας “πελατειακής αποκατάστασης” αντί να παλεύουν για την επιστημονική τους αξιοπρέπεια, για να έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν την επιστήμη που σπούδασαν.

Έχουμε κατ' επανάληψη προτείνει στο παρελθόν την αξιοποίηση όσων βρέθηκαν στους κλάδους Πληροφορικής χωρίς να κατέχουν τα τυπικά προσόντα. Έχουμε προτείνει να αποτελέσουν την κρίσιμη μάζα που θα φέρει τους άλλους καθηγητικούς και διοικητικούς κλάδους στην Πληροφορική Εποχή. Οι κατέχοντες το κράτος κωφεύουν διότι δεν τους ενδιαφέρει η αξιοποίηση της Πληροφορικής. Ίσως να την αισθάνονται και ως απειλή για το πελατειακό έκτρωμα που δημιούργησαν και τώρα ενισχύουν όχι με την υπόσχεση διορισμού, όπως παλαιότερα, αλλά με την απειλή απολύσεως εκείνων που δεν θα “προσκυνήσουν”.

Ας μπούμε λοιπόν στο θέμα μας μετά το σύντομο αυτό πρόλογο: Πώς θα μπορέσουν να ενωθούν οι Πληροφορικοί με τους Παραπληροφορικούς για να επιτύχουμε το όραμά μας (http://www.epe.org.gr/orama.jsp): Να κινητοποιήσουμε όλες τις ζωντανές δυνάμεις της κοινωνίας μας και να πορευτούμε μαζί μ' αυτές προς έναν καλύτερο κόσμο για όλους!

Οφείλουμε καταρχήν να εξηγήσουμε τον όρο που προτείνουμε ως θετική περιγραφή του φαινομένου της ενασχόλησης πολλών (καθηγητών άλλων ειδικοτήτων, δημοσίων υπαλλήλων, επιχειρηματιών κ.λ.π.) με τις εφαρμογές της Πληροφορικής: Παραπληροφορική και Παραπληροφορικός. Τον όρο δανειζόμαστε από τον Kαθηγητή Αθανάσιο Τσακαλίδη του Τμήματος Μηχανικών Ηλεκτρονικών Υπολογιστών και Πληροφορικής του Πανεπιστημίου Πατρών. Σύμφωνα με όσα αναφέρει σε σχετικό του άρθρο (http://www.tsakalidis.gr/interviews/writes3.html): “... όσοι ασχολούνται με απλά δευτερογενή προϊόντα και απλές εφαρμογές ανήκουν στη σφαίρα της Παραπληροφορικής και είναι οι απλοί ή προηγμένοι «Χρήστες» των βασικών εργαλείων και προϊόντων που παράγουν με ειδικευμένη γνώση οι «Κτίστες» της Πληροφορικής ...”

Είναι σαφές ότι η ευρεία αξιοποίηση της Πληροφορικής οφείλει να βασιστεί και να διευρύνει τον κύκλο των Παραπληροφορικών μέσα από τη διαρκή εκπαίδευση και υποστήριξη των χρηστών των Πληροφορικών Προϊόντων αποσκοπώντας σε αυτό που λέμε Ψηφιακή Ευχέρεια. Η διάσταση αυτή της Πληροφορικής αφορά όλο τον πληθυσμό. Ξεκινώντας από εκείνους που κατά τεκμήριο διαθέτουν τη γνώση και την εμπειρία να αξιοποιήσουν ουσιαστικά τα Προϊόντα της Πληροφορικής στην Παιδεία, την Παραγωγή, την Επιστήμη, τον Πολιτισμό, παντού!

Απέναντι στους σκαπανείς της Παραπληροφορικής και δεδομένης της ύπαρξης των κύκλων εκείνων που για συγκεκριμένες σκοπιμότητες εξακολουθούν να μας διαβάλουν και να δηλητηριάζουν τις σχέσεις μας με τους Παραπληροφορικούς, οφείλουμε μια έμπρακτη αναγνώριση και στήριξη. Γι' αυτό και προτείνω την ένταξη τους στην Ένωσή μας με παράλληλη τροποποίηση του ονόματός της σε Ένωση Πληροφορικών και Παραπληροφορικών Ελλάδας. Μέσα από τη διάκριση ρόλων, ευθυνών, δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, μπορούμε και πρέπει να πορευτούμε όλοι μαζί για το καλό της χώρας και του λαού μας. Η πρόταση έρχεται να συναντήσει την προσπάθεια για αλλαγή του Καταστατικού της Ένωσης που βρίσκεται σε εξέλιξη. Τη συμπληρώνει και την εμβαθύνει καθιστώντας την Ένωσή μας, μετά την Καταστατική αλλαγή, βασικό συντελεστή για την οικοδόμηση μιας Νέας Ελλάδας υπερβαίνοντας διαιρέσεις που μας καθηλώνουν στην υπανάπτυξη και αφήνουν το λαό μας αφοπλισμένο, βορά των εγχώριων και εξωχώριων ανθρωποφάγων.

Καλώ κάθε συνάδελφο Πληροφορικό και Παραπληροφορικό που θα ήθελε να συμβάλει στην επεξεργασία της πρότασης που προτίθεμαι να καταθέσω στην επόμενη Γενική Συνέλευση της ΕΠΕ να επικοινωνήσει άμεσα μαζί μου στο κινητό 6948044562 ή στην ηλεκτρονική διεύθυνση nektar@ced.tuc.gr για να καθορίσουμε μια πρώτη συνάντηση όπου θα συζητήσουμε τις λεπτομέρειες αυτής της πρωτοβουλίας.